Home

Dante Gabriel Rosseti, Beatrice Meeting Dante at a Marriage Feast, Denies him her Salutation 1852Τον χειμώνα του 1852 εκτέθηκε ένας πίνακας που τράβηξε το ενδιαφέρον του μεγαλύτερου Άγγλου τεχνοκριτικού της Βικτωριανής περιόδου, του John Ruskin. Επρόκειτο για την ακουαρέλα του 24χρονου Dante Gabriel Rossetti «Beatrice Meeting Dante at a Marriage Feast, Denies Him Her Salutation» και σε αυτήν αποτυπώνονται γνώριμοι κώδικες του «αριστοκρατικού έρωτα». Του εξιδανικευμένου έρωτα που έγινε γνωστός διεθνώς με τον όρο «Courtly Love» (επί λέξει «αυλικός έρωτας») και που ξεκίνησε να υμνείται μέσα από ένα ποιητικό ρεύμα κάπου στο τέλος 11ου με αρχή 12ου αιώνα στην Προβηγκία για να κυριαρχήσει στην Δυτική Ευρώπη τα μεσαιωνικά χρόνια και να απασχολήσει στην σύγχρονη εποχή διανοούμενους όπως οι Jacques Lacan και Slavoj Žižek.
O Rossetti εμπνεύσθηκε για την δημιουργία αυτού του πίνακα ένα περιστατικό από το αυτοβιογραφικό έργο του Δάντη «La Vita Nuova»: η Βεατρίκη παρουσιάζεται να αποδοκιμάζει την προσοχή που δείχνει σε μια άλλη γυναίκα ο Δάντης και για τον λόγο αυτό αρνείται να τον χαιρετίσει καθώς συναντώνται σε μια γαμήλια γιορτή. Αυτό όμως που δεν γνωρίζει είναι πως ο Φλωρεντιανός ποιητής προσποιείται πως ενδιαφέρεται για κάποιαν άλλη, μόνο και μόνο για να κρύψει από την Βεατρίκη ότι την έχει ερωτευθεί.
Χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της μορφής έρωτα, γνωστού ακόμη και με τον γαλλικό όρο «l’ amour courtois» είναι η πολλαπλή εξιδανίκευση: η εξιδανίκευση του αντικειμένου του έρωτα (η «Lady») η εξιδανίκευση του ίδιου του ερωτευμένου και κυρίως η εξιδανίκευση του ερωτικού αισθήματος και του πάθους που αισθάνεται ο τελευταίος και που μετουσιώνονται σε ιδεαλιστικά σχήματα αγάπης και έρωτα.
Συχνά το αίσθημα του «Courtly Love» μένει ανολοκλήρωτο και συνεχίζει να επιβιώνει με άξονα την αγωνία του ανεκπλήρωτου έρωτα, καθώς η κατάληξή του σε σύναψη σχέσης και σωματική επαφή δημιουργεί στους ανάλογους μύθους, την ποίηση και τα τραγούδια ολέθριες συνέπειες, όπως για παράδειγμα στην σχέση του Lancelot και της Guinevere στον κύκλο του βασιλιά Αρθούρου και των Ιπποτών της Στρογγυλής Τραπέζης.
Σύμφωνα με τον Lacan, ο «Αριστοκρατικός (ή «Αυλικός») Έρωτας» έχει ως αντικείμενο μία γυναίκα χωρίς κατ’ ανάγκην πραγματικά γνωρίσματα που να την εξιδανικεύουν. Με βάση την θεωρία του, είναι η φαντασίωση το στοιχείο εκείνο που επιτρέπει στο υποκείμενο να στηρίζει την επιθυμία του. Και καθώς η Λακανική θεωρία δέχεται ότι στην θεμελιώδη φαντασίωση η επιθυμία συγκροτείται αλλά δεν ικανοποιείται ούτε εκπληρώνεται, καθίσταται αντιληπτό το ολέθριο μια τέτοιας σχέσης. Από «das Ding» όπως θα χαρακτήριζε η φιλοσοφία το «αντικείμενο» χωρίς την ιδιότητα, η ίδια αυτή γυναίκα χωρίς τα γνωρίσματα εξιδανίκευσης, λόγω συνθηκών που την καθιστούν απόμακρη, μη προσεγγίσιμη, άρα μη κατακτήσιμη από τον ερωτευμένο, εξιδανικεύεται λαμβάνοντας μορφή η οποία δεν αντιστοιχεί στα πραγματικά δεδομένα. Σύμφωνα ακόμη με τον Žižek η «Lady» στον «courtly love» αποτελεί τον καθρέφτη πάνω στον οποίο αποτυπώνονται οι φαντασιώσεις και το ιδανικό του έρωτα του άνδρα. Κάτι που πάντως σύμφωνα με τον Σλοβένο φιλόσοφο ουδόλως αποκλείει την σεξουαλική συνεύρεση, αν και σε αυτήν εγκυμονεί ο κίνδυνος μιας «jouissance» ήτοι της τραυματικής εμπειρίας που προκαλεί η ευχαρίστηση εκείνη που υπερβαίνει τα όρια που μπορεί να αντέξει κάποιος και η οποία είναι συνήθης στην εξιδανίκευση.
Στην έκφρασή του, η συγκεκριμένη μορφή έρωτα έχει κώδικες όπως αυτοί που εμφανίζονται στον πίνακα. Τέτοιος είναι λ.χ. το περιφρονητικό βλέμμα της Βεατρίκης. Ή ακόμη η «ασπίδα» από δεσποινίδες της τάξης της που περιβάλλουν συχνά την «lady» στην εκδοχή του «Courtly Love» και που εδώ αναπαριστάνονται από τις 2 κοπέλες δεξιά και αριστερά της κεντρικής ηρωίδας του πίνακα και οι οποίες είναι ομοιόμορφα ντυμένες. Το ανεπαίσθητο «συνωμοτικό» χαμόγελό τους που αφενός δείχνει ότι «γνωρίζουν» τα καθέκαστα για τον κεντρικό ήρωα και αφετέρου έρχεται ως κοντράστ όχι τόσο με το περιφρονητικό βλέμμα της Βεατρίκης, όσο με την απογοήτευση του Δάντη.
Το κοντράστ στον πίνακα αυτόν του 1851, δηλώνεται ακόμη πιο έντονα με τις χρωματικές αντιθέσεις. Οι δεσποινίδες είναι ντυμένες στα πράσινα, ενώ ο Δάντης και ο φίλος του Guido Cavalcanti είναι ντυμένοι στα κόκκινα.
Ο Rossetti ήταν και παραμένει ένας από τους καταλληλότερους ζωγράφους όλων των εποχών για να αποδώσει το περιστατικό που πραγματεύεται ο πίνακας. Μελετητής σε βάθος των Shakespeare, Keats και Browning, εντρύφησε ιδιαίτερα στον Δάντη. Μισό αιώνα (για την ακρίβεια 553 χρόνια) μετά την συγγραφή της, σε ηλικία 20 ετών το 1848, είχε ολοκληρώσει την μετάφραση της «Vita Nuova» σκοπεύοντας να δημιουργήσει 13 ακουαρέλες με επεισόδια από την ζωή του ποιητή, αν και μόνο 4 έχουν καταγραφεί σήμερα. Αναμφίβολα ήταν ο κατ εξοχήν διανοούμενος στον κύκλο της Pre-Raphaelite Brotherhood (PRB) που δημιουργήθηκε το 1848 φέρνοντας επανάσταση στην αγγλική ζωγραφική και στον οποίο ανήκαν ακόμη οι William Holman Hunt και John Everett Millaisμ ενώ μέντορας και υποστηρικτής τους ήταν ο Ford Madox Brown.
Η σχέση των δύο Dante, του Dante Gabriel Rossetti και του Dante Alighieri είναι αξιοσημείωτη. Πέραν της μελέτης του Φλωρεντιανού ποιητή, ο πατέρας του Rossetti ήταν φιλόλογος με ειδίκευση στον Δάντη, ενώ ο Άγγλος ζωγράφος συχνά ταύτιζε τον εαυτό του με τον μεγάλο συνονόματό του. Όπως ταύτιζε την Βεατρίκη με το μοντέλο του και μετέπειτα σύζυγό του Elizabeth Siddall η οποία και πόζαρε στην ακουαρέλα αυτή ως Βεατρίκη την περίοδο που συζούσαν. Πέρασαν αρκετά χρόνια από την παρουσίαση του«Beatrice Meeting Dante at a Marriage Feast, Denies Him Her Salutation» σε μια χειμωνιάτικη έκθεση του 1852 και η Elizabeth Siddall έγινε –μετά τον θάνατό της το 1862- ξανά μοντέλο για την Βεατρίκη, στο αριστούργημα του Rossetti «Beata Beatrix».
Στον πίνακα εμφανίζονται ακόμη 2 άγγελοι σε απαλά χρώματα πίσω από τον Δάντη σαν να τον καθοδηγούν, ενώ ένα μικρό κορίτσι του προσφέρει λευκό άνθος σαν αυτό που φορούν στα μαλλιά η Βεατρίκη και οι δύο μελαχρινές κοπέλες που την συνοδεύουν.
Εκτός από τον αρχικό πίνακα που βρίσκεται στην Art Gallery of New South Wales του Sydney, ο Rossetti δημιούργησε το 1855 και ένα αντίγραφο που βρίσκεται σήμερα στο Ashmolean Museum του Oxford.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s