Home

foxfire
Ένας ιαπωνικός θρύλος λέει πως όλες οι αλεπούδες από την περιφέρεια του Κάντο, η οποία περιβάλλει μεταξύ άλλων το Τόκυο και την Γιοκοχάμα, συγκεντρώνονταν την νύχτα της πρωτοχρονιάς γύρω από ένα συγκεκριμένο δένδρο: ένα «ενόκι» (μελικουκιά) κοντά στον ναό του θεού του ρυζιού Ινάρι, στο Ότζι.
Εκεί φορούσαν, σύμφωνα με τον μύθο, το επίσημο ένδυμά τους και έπαιρναν από τον θεό Ινάρι τις εντολές του για το νέο έτος. Αυτή ήταν η ώρα που αντί για κανονικές ανάσες, οι αλεπούδες εξέπνεαν φλόγες, τα λεγόμενα «κιτσουνέμπι».
«Κιτσουνέ» στα ιαπωνικά θα πει «αλεπού». Το ζώο αυτό για τους Ιάπωνες κατέχει μαγικές ιδιότητες και όσο μεγαλώνει, τόσο οι ιδιότητές του αυτές γίνονται ισχυρότερες και τόσο η σοφία του γίνεται ακόμη πλουσιότερη. Όσο πιο σοφή γίνεται μια αλεπού, τόσο περισσότερες ουρές αποκτά και αυτές μπορούν να φτάσουν ακόμη και τις εννέα, λέει μια δοξασία που εισήχθη από την Κίνα. Πριν η αλεπού γίνει συνώνυμο της πονηριάς και βλαβερών επιδράσεων, στην αρχαία Ιαπωνία εθεωρείτο αποκλειστικά αγαθοποιό πνεύμα και το ζώο αυτό λεγόταν πως ζούσε αρμονικά με τους ανθρώπους. Σήμερα, καλό πνεύμα θεωρείται η (συνήθως ανοιχτόχρωμη) ουράνια αλεπού «ζένκο» και πονηρό η αλεπού του αγρού («γιάκο» ή «νογκιτσούνε»).
Άλλες δοξασίες ήθελαν την αλεπού να μεταμορφώνεται σε σύζυγο που γεννά παιδιά σε μια παρετυμολογία του «Κιτσουνέ» από την φράση «κι τσου νε = έλα στο κρεβάτι).
Τις φλόγες που εκπνέουν οι αλεπούδες, τα σχήματα που παίρνουν και που μοιάζουν με γράμματα και την κίνησή τους παρατηρούσαν οι αγρότες της περιοχής και με βάση αυτούς τους οιωνούς ήταν σε θέση να προβλέψουν την έκβαση των καλλιεργειών και της σοδειάς για το επόμενο έτος.
Τα κιτσουνέμπι εξηγούν την λάμψη που θεωρείται πως εκπέμπουν την νύχτα οι αλεπούδες που για τον λόγο αυτό πιστεύεται ότι διαθέτουν υπερφυσικές δυνάμεις, καθώς ήταν συνηθισμένο θέαμα στην πόλη του Έντο, το σημερινό Τόκιο και ιδιαίτερα στην περιοχή Ότζι. Αυτή μελικουκιά, το «δένδρο της Αλλαγής» όπως ονομάζεται, έχει διατηρηθεί σε ένα μικρό ιερό.
Ένας βομβαρδισμός στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου απείλησε να καταστρέψει την περιοχή το 1945, αλλά οι φλόγες δεν επεκτάθηκαν πέραν αυτού του σημείου. Μετά τον πόλεμο, οι κάτοικοι κατασκεύασαν ένα ιερό και φύτεψαν ένα νέο δέντρο, στον ναό Σοζόκου Ινάρι ενώ μέσα στο ιερό σώζεται μέρος του παλιού δένδρου.
Αυτήν την Σιντοϊστική δοξασία απεικόνισε σε ξυλογραφία τον Σεπτέμβριο του 1857, σε ένα έργο της σειράς «Meisho Edo Hyakkei» («100 γνώριμες όψεις του Έντο») το «Ότζι σοζόκου βενόκι οτσουγκομιρίχι νο κιτσουνέμπι» («Πύρινες αλεπούδες νύχτα Πρωτοχρονιάς γύρω από το δένδρο Ενόκι») ο Χιροσίγκε.
Οι αλεπούδες απεικονίζονται γύρω από την μελικουκιά «Ενόκι» που υποστηρίζεται και από ένα πεύκο, να βγάζουν κιτρινοκόκκινες φωτιές από το στόμα τους που φωτίζουν το ωχρό τους τρίχωμα. Σύμφωνα με μια παράδοση, οι φωτιές είναι οι λάμψεις της ψυχής τους που έχει σχήμα μαργαριταριού και φυλάσσουν στο στόμα οι αλεπούδες, ενώ όποιος κατορθώσει να αποσπάσει ένα τέτοιο μαργαριτάρι η αλεπού, ως μαγικό πνεύμα, θα του ικανοποιήσει κάθε επιθυμία προκειμένου να πάρει πίσω την ψυχή της.
Στον πίνακα φαίνονται και άλλες αλεπούδες να έρχονται από την μεριά του ναού του Ινάρι στο Δένδρο της Αλλαγής, με τους διάφορους τόνους του γκρι να συνθέτουν μια μυστηριακή ατμόσφαιρα.
Πρόκειται για το μοναδικό έργο της σειράς «100 γνώριμες όψεις του Έντο» με φανταστικό θέμα, μιας και οι υπόλοιπες από τις συνολικά 119 ξυλογραφίες απεικονίζουν σκηνές της καθημερινής πραγματικότητας γύρω από το Έντο, με ναούς, ποτάμια, καταστήματα, τεϊποτεία, εστιατόρια, βωμούς, αχθοφόρους, κωπηλάτες, γκέισες…
Η πύρινη όψη των αλεπούδων στις αρχαίες λαϊκές δοξασίες αποτελεί φαινόμενο της φυσικής διαδικασίας που είναι γνωστή ως «βιοφωταύγεια» όπου διάφοροι οργανισμοί έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν το δικό τους φως. Όπως είναι για παράδειγμα κάποια σκουλήκια, οι πυγολαμπίδες και τα καλαμάρια. Αυτά τα πλάσματα παράγουν φως , χρησιμοποιώντας εσωτερικά συστήματα, ενώ το ίδιο αποτέλεσμα έρχεται και χημικής αντίδρασης μεταξύ των μυκήτων και του ξύλου που σαπίζει. Τέτοια φαινόμενα έχουν περιγραφεί και στην αρχαιότητα, όπως για παράδειγμα από τον Αριστοτέλη όταν είδε ψάρια που είχε αφήσει για τη γάτα να φωσφορίζουν μια νύχτα χωρίς φεγγάρι και πιο πριν μια απόκοσμη λάμψη, τα «μανιτάρια του μελιού, φυτρωμένα σε σχίζες νεκρών δένδρων στο δάσος.
Για το οργανικό φως (ή «Κρύο φως») έγραψε και ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος , όταν παρατήρησε την λάμψη που προέρχονται από ελαιώνες.
Αιώνες αργότερα, ο Μαρκ Τουέιν έβαζε στις «Περιπέτειες του Χάκλμπερρυ Φιν» τον Τομ Σώγιερ να σκάβει ένα σκοτεινό τούνελ στην διάρκεια της νύχτας με μοναδικό φως σάπια λαμπερά κομμάτια από ξύλο , χρησιμοποιώντας αυτήν την «βιοφωταύγεια» που είναι γνωστή στα αγγλικά αλλά και παγκοσμίως ως «foxfire» («Φως της Αλεπούς») όπως και στο πίνακα του Χιροσίγκε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s